Opinione

Turisti konsumator në verën që lamë pas

Autori: Fatbardha Restelica dhe Dardan Abazi 13:36 | 30 September 2021

Shkruajnë: Fatbardha Restelica dhe Dardan Abazi

‘Ofertë: 4 Ditë e 3 Net all-inclusive në det për 50 euro’ e kemi parë e dëgjuar shpesh këtë verë. E pastaj, ‘Jo, nuk ke bash qashtu’ pason tek thuajse secili konsumator që po paguan për këto oferta.

Të jesh konsumator në vendin tonë është e vështirë mjaftueshëm në kushte normale, lëre më të jesh konsumator turistë dhe në kohë pandemie. Bizneset e kompanitë turistike kanë pësuar humbje të mëdha gjatë kohës së karantinës e mbylljeve të njëpasnjëshme. Kjo ka kontribuar që lufta e tyre për ekzistencë e përfitime materiale shpesh të shpërfillë plotësisht të drejtat e konsumatorit. Kjo mbrojtje që edhe ashtu ka qenë në standarde dhe nivel minimal e kryesisht sa për sy e faqe, gjatë pandemisë është degraduar skajshëm. Mu gjatë kësaj kohe, fushata jonë përmes platformës ‘Mbrojtësit e Konsumatorëve’ është intensifikuar dhe është fokusuar tek konsumatorët turist. Çka ne kërkojmë nga konsumatorët është ta shndërrojnë në normë kërkimin e kuponit fiskal dhe informatave të detajuara për shërbimet që marrin.

Në Kosovë është fakt që ligjet në letër janë të mira por se zbatimi i tyre mungon. Në këtë mes, mungon vetëdijesimi i përgjithshëm i qytetarëve për ligjet që i mbrojnë ata si konsumator, e për më tepër, ka informim sipërfaqësor e të mangët gjithashtu edhe për ligjet që i mbrojnë ata si turistë. Pak qytetarë e dinë që ligji kryesor që i mbron ata si turisë është Ligji nr. 04/L-174 për Turizëm dhe i cili parasheh shumë predispozita ligjore të detajuara. Manipulimet e kompanive turistike që po iu bëhen turistëve qoftë me çmim, qoftë me detajet e tjera të udhëtimet që nuk përputhen me premtimet dhe marketingun e tyre, parashihen dhe rregullohen me këtë ligj.

Për çdo pako turistike, Ligji nr. 04/L-176 për Turizmin përcakton se duhet të ketë së paku: materialin reklamues i cili i ofrohet konsumatorit, në formë fizike apo elektronike ku përshkruhet programi i udhëtimit në mënyrë të kuptueshme dhe të saktë; Çmimin, emrin dhe adresën e agjencisë turistike; Vendin, datën dhe kohën e nisjes dhe kthimit të udhëtimit; Destinacionin, periudhën e qëndrimit, në sa pjesë është i ndarë udhëtimi; Mënyrën e udhëtimit, karakteristikat dhe kategoritë e llojit të transportit te përdorur; Llojin e akomodimit, vendndodhjen, kategorinë ose shkallën e rehatisë; Koha e ushqimit, itinerarin, informacione të përgjithshme mbi kërkesat për pasaporta dhe viza.

Përpos ankesave të përsëritura se kompanitë nuk japin përgjegjësi as për vonesa, e as për manipulime me çmime, aspekti shëndetësor as nuk përmendet në oferta turistike. Këtë e parasheh ligji gjithashtu. Ligji kërkon që ofertat turistike të kenë edhe formalitetet shëndetësore të nevojshme për udhëtim dhe qëndrim; Shumën monetare ose përqindjen e çmimit që duhet paguar në llogari, si dhe orarin për pagesën e bilancit.

Gjithashtu në qoftë se numri minimal i personave është i nevojshëm për organizimin e paketës, dhe nëse po, te dihet dhe potencohet data e fundit për te informuar konsumatorin me rastin e anulimit, numër të telefonit të urgjencës dhe informata mbi polisën e sigurimit.

Një nga kushtet për integrim evropian është edhe përforcimi i mbrojtjes së konsumatorit. Këtu mund të kontribuojmë të gjithë. Ekonomia e fiskalizuar garanton mekanizma më të zgjeruar e fuqizuar institucional për mbrojtje ndaj konsumatorit. Te ne, bizneset po operojnë në të kundërtën.

Ofertat e reklamuara mund të shiten pafund, por në fund, biznesi që nuk e respekton dhe e dëmton konsumatorin, del në humbje sepse konsumatori i pakënaqur nuk vjen më. Është detyrë e institucioneve, e iniciativave të shoqërisë civile siç është faqja “Mbrojtësit e Konsumatorëve” dhe e të gjithë qytetarëve që të ngrenë zërin për konsumatorin turist. Duke e mbrojtur atë, ne garantojmë edhe kualitet të shërbimeve për të gjithë ne, por edhe një zhvillim të qëndrueshëm të sektorit të turizmit.

Të tjera