Lajme

Si u formua NATO? Dhe kush ishin të parët që iu bashkuan? (FOTO)

Autori: Gazeta inFokus 18:46 | 03 April 2024

Kjo javë shënon 75 vjetorin e aleancës më të madhe ushtarake në kohë paqeje në botë.

Organizata e Traktatit të Atlantikut të Veriut, e njohur si NATO, u formua më 4 prill 1949.

Në atë kohë ishte një aleancë e 12 vendeve. Tani ajo është zgjeruar në 32, me Suedinë duke u bërë anëtarja më e fundit e saj.

-Advertisement-

Flamuri i NATO-s dhe Suedisë në bazë në Stokholm. Foto: Reuters
Flamuri i NATO-s dhe Suedisë në bazë në Stokholm. Foto: Reuters

Pas Luftës së Dytë Botërore, vendet evropiane po luftonin për të rindërtuar ekonomitë e tyre dhe ishin të shqetësuar për sigurinë e tyre.

Kishte gjithashtu frikë në rritje nga ekspansionizmi sovjetik. Udhëheqësi sovjetik Joseph Stalin kishte instaluar udhëheqjen e tij dhe qeveritë komuniste në shumicën e vendeve të Evropës Lindore deri në vitin 1949.

Joseph Stalin. Foto: AP
Joseph Stalin. Foto: AP

Kjo i la vendet më të vogla në Evropë më të prekshme ndaj ndikimeve dhe sulmeve sovjetike.

ShBA-ja, që deri atëherë ia kishte kthyer shpinën politikës së saj tradicionale të izolimit diplomatik – u shqetësua se kjo mund të çonte në shndërrimin e komunizmit në forcën dominuese në mbarë botën.

Shtetet po ofronin ndihmë nëpërmjet Planit Marshall për të ndihmuar stabilizimin ekonomik të Evropës, por vendet evropiane ende dëshironin më shumë besim në sigurinë e tyre.

Zyrtarët amerikanë kishin frikë se vendet e Evropës Perëndimore mund të përballeshin me shqetësimet e tyre të sigurisë duke negociuar me sovjetikët.

Nevoja për një organizim mbrojtës u theksua veçanërisht nga Bllokada e Berlinit e vitit 1948.

Kjo ishte një përpjekje e Bashkimit Sovjetik për të kufizuar aftësinë e ShBA-së, Britanisë së Madhe dhe Francës për të udhëtuar në sektorët e tyre të qytetit të Berlinit, i cili në atë kohë ndodhej brenda Gjermanisë Lindore të pushtuar nga Rusia.

Sovjetikët bllokuan të gjithë qasjen hekurudhore, rrugore dhe kanale në zonat perëndimore të Berlinit, duke lënë 2.5 milionë njerëz pa qasje në ushqim, ilaçe, karburant, energji elektrike dhe mallra të tjera bazë.

 

Fuqitë perëndimore u detyruan të transportonin furnizime me avion në Berlinin Perëndimor për gati një vit.

Administrata e presidentit amerikan Harry Truman vendosi që një aleancë ushtarake evropiano-amerikane do të rriste sigurinë në Evropën Perëndimore.

Kjo do të thotë se ShBA mund të vendosë armë në shtetet anëtare, duke e bërë më të lehtë shmangien e çdo sulmi të mundshëm.

Pas shumë diskutimeve dhe debateve, Traktati i Atlantikut të Veriut u nënshkrua në vitin 1949.

SHBA duke e nënshkruar traktatin më 1949. Foto: AP
SHBA duke e nënshkruar traktatin më 1949. Foto: AP

Shtetet e Bashkuara, Kanadaja, Belgjika, Danimarka, Franca, Islanda, Italia, Luksemburgu, Holanda, Norvegjia, Portugalia dhe Britania e Madhe ishin nënshkruesit fillestarë.

Ata ranë dakord të konsultoheshin me njëri-tjetrin për kërcënimet dhe çështjet e mbrojtjes, dhe më e rëndësishmja ranë dakord që çdo sulm i armatosur kundër një anëtari “do të konsiderohet një sulm kundër të gjithëve”.

Pas një sulmi të tillë, çdo aleat do të ndërmarrë “veprime të tilla që e sheh të nevojshme, duke përfshirë përdorimin e forcës së armatosur”.

Tanku francez gjatë një manovre të NATO-s në vitet 1950
Tanku francez gjatë një manovre të NATO-s në vitet 1950

NATO ka thënë se është vetëm pjesërisht e vërtetë se ajo u formua në përgjigje të kërcënimit nga Bashkimi Sovjetik.

“Në fakt, krijimi i aleancës ishte pjesë e një përpjekjeje më të gjerë për t’i shërbyer tre qëllimeve: frenimi i ekspansionizmit sovjetik, ndalimi i ringjalljes së militarizmit nacionalist në Evropë përmes një pranie të fortë të Amerikës së Veriut në kontinent dhe inkurajimi i integrimit politik evropian”, thuhet në deklaratë.

Subscribe në YouTube: GAZETA INFOKUSI

Të tjera