Lajme

NATO paralajmëron krizë karburanti në rast lufte, as rezervat civile nuk do të mjaftonin

Autori: Gazeta inFokus 08:19 | 16 November 2026

Anëtarët evropianë të NATO-s mund të përballen me mungesë serioze të karburantit për avionët ushtarakë në rast të një konflikti të madh, paralajmëron një studim i ri i mbështetur nga Aleanca. Një ndër arsyet kryesore lidhet me mbylljen e rafinerive në Evropë dhe rënien e kapaciteteve për prodhimin e karburantit, si pasojë edhe e politikave për largimin gradual nga lëndët djegëse fosile.

Sipas një studimi të publikuar në shtator, nëse gjatë dekadës së ardhshme do të shpërthente një konflikt i madh ku do të përfshiheshin vendet evropiane të NATO-s, së bashku me përforcimet ushtarake nga SHBA-ja dhe Kanadaja, nevojat e aviacionit të Aleancës mund të tejkalonin rezervat e disponueshme të karburantit.

Siç raporton Politico, ky paralajmërim vjen në një kohë kur operacionet hibride dhe sabotimet e dyshuara ruse kanë shtuar shqetësimet për një përballje të drejtpërdrejtë ndërmjet NATO-s dhe Moskës.

-Advertisement-

Ndërsa shtetet evropiane po investojnë miliarda euro në avionë luftarakë, tanke, raketa dhe dronë të rinj, studiuesit paralajmërojnë se mungesa e karburantit mund të shndërrohet në një nga pengesat më të mëdha për mbrojtjen efektive të kontinentit.

Një zyrtar i lartë ushtarak i NATO-s ka deklaruar për Politico se furnizimi i qëndrueshëm me energji është thelbësor për gatishmërinë ushtarake.

“NATO-s i nevojiten burime të besueshme energjie për të penguar kundërshtarët e mundshëm dhe për t’u mbrojtur. Në rrethana të caktuara, nevojat e mbrojtjes kolektive nënkuptojnë se ushtria duhet të ketë përparësi”, ka thënë zyrtari.

Evropa ka humbur një të katërtën e rafinerive
Autorët e studimit ia atribuojnë një pjesë të përgjegjësisë edhe politikave evropiane të dekarbonizimit, që synojnë zvogëlimin gradual të përdorimit të lëndëve djegëse fosile.

Këto politika kanë nxitur investimet në burimet e ripërtëritshme të energjisë, por njëkohësisht kanë kontribuar në mbylljen e rafinerive të naftës, nga të cilat ushtria varet për sigurimin e rezervave strategjike.

Sipas të dhënave të organizatës FuelsEurope dhe Komisionit Evropian, rreth një e katërta e rafinerive në Evropë janë mbyllur që nga viti 2009.

Si rezultat, kontinenti ka humbur kapacitete të përpunimit të disa milionë fuçive naftë në ditë. Aktualisht, në Evropë kanë mbetur rreth 70 rafineri funksionale që mund të prodhojnë karburant për avionë për nevojat e tregut vendor.

Komisioni Evropian tashmë po përpiqet ta ndalë këtë prirje. Komisioneri evropian për Energjinë, Dan Jorgensen, paralajmëroi muajin e kaluar se kapacitetet e përpunimit të naftës në Bashkimin Evropian janë zvogëluar për 10 për qind gjatë dy dekadave të fundit, duke ndikuar edhe në aftësitë mbrojtëse të kontinentit.

Një zyrtar i lartë evropian i sigurisë ka pranuar se ende nuk ka një përgjigje të qartë se si NATO mund t’i rrisë kapacitetet e rafinerive, por ka theksuar se kjo nuk duhet të jetë arsye për braktisjen e tranzicionit të gjelbër.

As marrja e gjithë karburantit nga sektori civil nuk do ta zgjidhte problemin
Pjesa më shqetësuese e studimit lidhet me skenarin e një lufte të madhe në Evropë, në të cilën NATO do të aktivizonte nenin 5 të Traktatit të Atlantikut të Veriut, që përcakton parimin e mbrojtjes kolektive.

Studiuesit paralajmërojnë se në rrethana të tilla sistemi i furnizimit me karburant mund të arrijë kufijtë maksimalë të kapaciteteve të tij.

Sipas përllogaritjeve të tyre, nga mesi i viteve 2030, as kufizimet drastike të konsumit të karburantit në sektorin civil nuk do të mjaftonin për të përmbushur nevojat e ushtrisë.

Madje, as transferimi i plotë i rezervave të disponueshme të karburantit për avionët nga sektori civil në atë ushtarak nuk do ta zgjidhte mungesën.

Sipas parashikimeve, në vitin 2035 NATO do të përballej me një deficit prej 4.7 milionë tonësh karburant, edhe nëse do të merrte të gjitha rezervat civile të disponueshme.

Deri në vitin 2050, kjo mungesë mund të arrijë në 50 milionë tonë.

Kjo nënkupton se, në rast të një konflikti të zgjatur dhe intensiv, forcat ajrore të Aleancës mund të përballen me kufizime serioze në operacionet e tyre, pavarësisht numrit të avionëve luftarakë në dispozicion.

NATO kërkon masa urgjente
Megjithëse parashikimet janë shqetësuese, autorët e studimit vlerësojnë se një krizë e tillë mund të parandalohet nëse vendet anëtare të NATO-s ndërmarrin masa me kohë.

Ndër rekomandimet e tyre janë ruajtja e kapaciteteve ekzistuese të rafinerive, rritja e rezervave strategjike të karburantit, përshpejtimi i prodhimit të karburanteve alternative për avionë, diversifikimi i importeve dhe përdorimi më efikas i karburantit në operacionet ushtarake.

Studiuesit theksojnë se tranzicioni energjetik nuk është domosdoshmërisht pengesë për sigurinë ushtarake.

Përkundrazi, zhvillimi i karburanteve alternative mund t’i mundësojë Evropës që një pjesë të nevojave t’i përmbushë përmes prodhimit vendor, duke zvogëluar varësinë nga zinxhirët ndërkombëtarë të furnizimit me naftë të papërpunuar.

Përfaqësuesi i Qendrës së Ekselencës së NATO-s për Sigurinë Energjetike, e cila ka hartuar studimin, ka shpjeguar se pikërisht zhvillimi i karburanteve alternative mund të krijojë burime të reja furnizimi, të pavarura nga importi i naftës.

Studimi është një analizë e pavarur e kësaj qendre me seli në Vilnius të Lituanisë dhe nuk përfaqëson politikën zyrtare të NATO-s. Megjithatë, sipas përfaqësuesit të saj, dokumenti u është shpërndarë zyrtarëve të lartë në të gjithë Aleancën.

Edhe Mark Rutte paralajmëroi për rrezikun
Shqetësimin për varësinë e Evropës nga kapacitetet e kufizuara të përpunimit të naftës e ka shprehur edhe sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte.

Në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në Nju Jork, ai pranoi se Aleanca është e shqetësuar për numrin e pamjaftueshëm të rafinerive evropiane, veçanërisht në kontekstin e një lufte të mundshme me Rusinë.

Siç vë në pah Politico, studimi tregon se furnizimi me karburant mund të shndërrohet në një nga dobësitë kryesore të mbrojtjes evropiane në dekadat e ardhshme.

Düsseldorf–Prishtinë, dy fluturime në ditë – rezervoni me PrishtinaTickets
-Advertisement-

T� tjera

Ky website përdor cookies. Duke vazhduar përdorimin, ju pranoni përdorimin e tyre.

Privacy policy